السيد جعفر مرتضى العاملي ( مترجم : محمد سپهرى )
55
مأساة الزهراء ( ع ) ( رنجهاى حضرت زهرا س ) ( فارسي )
فروشى است ، در اين حالت ممكن است كه زهرا عليها السّلام بسيارى از اين فعاليتها را آن گونه كه زنان امروز بدان قيام مىكنند ، انجام نداده باشد . اين كار اختصاص به زهرا عليها السّلام ندارد بلكه همه زنان آن دوره و دورههاى بعدى را در بر مىگيرد . زيرا طبيعت زندگانى و امكانات جامعه و نيز طبيعت زندگانى زن در آن عصر فعاليتهايى را كه زن مىتوانست در آن مشاركت داشته باشد ، محدود مىكرد مگر در زمينههاى خاصى كه با زمينههاى فعاليت امروزى زن تفاوت دارد . اين گذشته از توجيهات شرعى است كه ممكن است برخى به گونهاى از آن در خصوص فعاليت اجتماعى سخن گويند . ( 1 ) اما اگر منظور اين است كه تاريخ نمىگويد كه زهرا عليها السّلام براى كسانى كه خواهان شناخت حق بودند ، حق را با فرياد بلند معرفى كرد يا وظيفه خود را در آموزش و هدايت زنان ، و حفظ و صيانت دين در سطح قضاياى بزرگ اسلام خصوصا نشر معارف دين حتى در ضمن فعاليتهاى عبادى روزانهاش انجام نداده است ، بايد دانست كه آنچه فاطمه عليها السّلام در اين زمينهها انجام داده همانند خورشيد در وسط آسمان ، عيان و نمايان است كه شنيدهاند . ( 2 ) خطبهء فاطمه عليها السّلام در مسجد پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و در ميان زنان انصار ، اگر خوب فهميده شود و درست از آن بهرهبردارى نمايند ، به تنهايى يك مكتب انسان ساز براى همهء نسلها و يك منبع غنى از معرفت در طول تاريخ است . با اين وجود پدرش رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و پسر عمويش على عليه السّلام كه محور حركتهاى اجتماعى ، انسانى و اسلامى بودند و فعاليت فاطمه عليها السّلام بخشى از فعاليتهاى عمومى آن روزگار بود . به علاوه گفتهء : « يك يا دو روايت » همچنان مبهم باقى مىماند . چه روايات فراوانى هست كه مشاركت فاطمه عليها السّلام در فعاليتهاى مختلف اجتماعى ، سياسى ،